Mechanische onkruidbestrijding
Mechanische onkruidbestrijding in de fruitteelt betekent dat je onkruid op de boomstrook, of zwarte strook, met een machine aanpakt in plaats van met herbiciden. Bij Dekens kies je uit twee specialisten. Ilmer bouwt in Zuid-Tirol de litsenmaaier, de schoffel, de vingerwieder met frees, de onkruidborstel en de stamreiniger, plus de werktuigendragers. Orizzonti uit Italië bouwt een van de meest complete gamma’s schoffels voor onder de rij, met meer dan 40 werktuigen op één machine. Dekens is Ilmer-dealer en de officiële invoerder van Orizzonti, in Zepperen, Sint-Truiden, midden in Haspengouw. Als familiebedrijf zijn we er sinds 2007 dé specialist in fruitteeltmachines. Ons team helpt je kiezen op basis van je rijbreedte, je bodem en je tractor, en komt graag langs voor een demo op je eigen perceel.
Welke machine past bij jouw boomstrook?
Ilmer en Orizzonti dekken samen elke manier om de strook onder je bomen en ranken proper te houden, zonder herbiciden. Hieronder zie je wat elke machine doet.
| Machine | Wat hij doet | Werkbreedte |
|---|---|---|
| Litsenmaaier FR-EVO | Maait onkruid met litsen, de grond blijft onbewerkt. Ook koordmaaier of lintenmaaier genoemd. | 20 tot 70 cm |
| Schoffel Krümler KR 260 | Haalt onkruid met wortel uit de grond en verkruimelt het, ook in droge grond. | 35 tot 60 cm |
| Vingerwieder en frees | De frees, of rolhak, hakt onkruid en maakt de grond los. De vingerwieder werkt tussen de stammen. | Frees 3 tot 45 cm, vingerwieder ongeveer 25 of 40 cm |
| Onkruidborstel RB-80 | Veegt snoeihout, blad en onkruid van de strook. | 80 cm |
| Stamreiniger STP | Verwijdert stamscheuten en borstelt onkruid onder de maaimessen. | 15 cm |
| GT-werktuigendragers | Dragen je toestel achter, vooraan of tussen de assen. | Rijbreedte vanaf 100 cm |
| Orizzonti schoffels | Schoffelmachine met voeler, vooraan, achteraan of tussen de assen, enkel of dubbel. Draagt meer dan 40 werktuigen. | Reikbereik tot 197 cm per kant |
| Orizzonti Speed Green | Litsenmaaier die met de gladde kant van de koord maait, zacht voor de stam. | 60 of 80 cm |
| Orizzonti maaischijf DT | Maait het gras tot tegen de stam. | Ø 45, 60 of 80 cm |
| Orizzonti Stella vingerwieder | Werkt de bovenlaag los, zonder aandrijving. | Ø 37 tot 100 cm |
| Orizzonti rotorfrees | Trekt het onkruid met wortel en al uit. | Ø 30, 40 of 50 cm |
| Orizzonti afploegschijven | Afploegen en aanaarden onder de rij, ook met ploegje. | Ø 31 tot 46 cm |
| Orizzonti staalborstel | Borstelt onkruid weg rond stam en paal. | Ø 45 of 70 cm |
| Orizzonti stamreiniger | Slaat stamscheuten weg met kunststof zwepen. | 30 of 60 cm |
| Orizzonti Baby Green en Ecology | Kleine maaikop of klepelmaaier voor de strook onder de rij. | 30 tot 80 cm |
| Orizzonti snoeihouthark | Harkt snoeihout uit de rij naar het midden, waar je het klepelt. | voor wijngaard of boomgaard |
Gegevens van Ilmer.
Litsenmaaien of schoffelen?
Litsenmaaien houdt het onkruid kort en laat de grond met rust. Schoffelen met een frees, vingerwieder of Krümler bewerkt de grond en pakt het onkruid met de wortel aan.
Hou je een groene strook aan, dan ligt een litsenmaaier voor de hand. Wil je een zwarte strook zonder herbiciden, dan kijk je naar schoffelen. De natte seizoenen van 2023 en 2024 toonden wel dat schoffelen dan moeilijker wordt.
Bij Orizzonti hoef je niet te kiezen: op dezelfde schoffel wissel je de Speed Green litsenmaaier voor een schoffelmes, rotorfrees of vingerwieder.
Eerst de drager, dan het toestel
De meeste toestellen monteer je op een Ilmer GT-werktuigendrager: de GT-Vario achteraan of vooraan, de GT-Z tussen de assen of de eenvoudige GT-ECO. Met het snelwisselsysteem wissel je makkelijk van toestel.
De smalle GT-Vario Front werkt al vanaf 100 cm rijbreedte. Heb je een M2 PLUS of LMG cirkelmaaier, dan monteer je een aantal toestellen rechtstreeks op je maaier.
Orizzonti werkt anders: elke Orizzonti schoffel draagt zelf meer dan 40 werktuigen, en de Multy 1 en Multy 2 zijn eenvoudige werktuigendragers voor de driepunt. De Vega-reeks heeft een eigen hydraulisch systeem, handig als je tractor weinig olie levert.
Wil je een machine van Ilmer of Orizzonti eerst aan het werk zien op je eigen boomstrook? Vul onderstaand formulier in, dan contacteert ons team je zo snel mogelijk om een demo of offerte op maat uit te werken.
Wat zegt het onderzoek in Vlaanderen?
pcfruit, de Bodemkundige Dienst van België en UGent vergeleken tussen 2023 en 2025 verschillende onkruidschema's op volwassen Conference en Golden. Dit waren de gemiddelden:
| Schema | Behandelingen | Uren per ha per jaar |
|---|---|---|
| Chemisch, strook van 150 cm | 2 | 1,31 |
| Chemisch, strook van 80 cm | 2 | 1,31 |
| Schoffelen met rolhak en vingerwieder, plus maaien | 7 | 4,20 |
| Beperkt chemisch, plus maaien | 5 | 3,80 |
| Alleen litsenmaaien | 4 | 3,31 |
- Na drie jaar waren er tussen de schema's nog geen significante verschillen in productie, kwaliteit, plagen en nuttige insecten.
- Het stikstofgehalte in de vruchten daalde wel bij schoffelen plus maaien en bij alleen litsenmaaien, omdat concurrerend onkruid in de kritieke periode sterk aanwezig was. Hou de onkruiddruk dus zo laag mogelijk tijdens de bloei en de eerste weken erna.
- De kritieke onkruidvrije periode in volwassen appel en peer loopt hooguit van begin tot einde bloei.
- De zwarte strook in appel en peer kan veilig versmald worden tot 80 cm, met een brede cirkelmaaier voor de rest van de rij.
- Een sterk veronkruide boomstrook echt onkruidvrij maken is met mechanische middelen erg moeilijk. Begin dus op tijd.
Welke machine heb ik nodig om onkruid onder mijn fruitbomen weg te krijgen?
Dat hangt af van wat je met de strook wil. Hou je een groene strook aan, dan maai je met de litsenmaaier FR-EVO. Wil je een zwarte strook zonder herbiciden, dan schoffel je met de vingerwieder en frees of de Krümler KR 260. Ons team kijkt graag mee naar je bodem, je rijbreedte en je tractor.
Bij Orizzonti kies je één schoffel en wissel je van werktuig: de Speed Green voor een groene strook, een schoffelmes, rotorfrees of Stella vingerwieder voor een zwarte strook.
Wat is het verschil tussen een litsenmaaier, koordmaaier, lintenmaaier en draadmaaier?
In de praktijk gaat het om dezelfde machine, die onkruid op de boomstrook wegslaat met draaiende litsen. Ilmer noemt ze Fadenmäher en bouwt ze als FR-EVO.
Orizzonti bouwt de Speed Green in 60 en 80 cm. Sommige telers spreken ook van een strokenpoetser, al bedoelen ze daarmee meestal een borstel, zoals de Orizzonti staalborstel.
Wat is het verschil tussen een rolhak, rolschoffel en frees?
In de fruitteelt gebruik je die namen voor schijven die het onkruid kapot hakken en de grond losmaken. Ilmer noemt ze Rollhacke. De vingerwieder en frees werken samen: de frees maakt los, de vingerwieder werkt tussen de stammen.
Bij Orizzonti heb je de aangedreven rotorfrees van 30 tot 50 cm en de Stella vingerwieder zonder aandrijving.
Mijn boomstrook staat vol onkruid. Krijg ik die mechanisch nog proper?
Dat is moeilijk. Volgens onderzoek van pcfruit is een sterk veronkruide strook met mechanische middelen erg moeilijk echt onkruidvrij te krijgen. Begin dus vroeg in het voorjaar en hou het onkruid kort. In droge en compacte grond helpt het grote koppel van de Krümler.
Wanneer moet ik ingrijpen?
In volwassen appel en peer loopt de kritieke onkruidvrije periode volgens pcfruit hooguit van begin tot einde bloei. Wees dus streng in het vroege voorjaar. In de zomer blijft minimaal maaien nodig, zodat je perceel plukbaar blijft en moeilijke meerjarige onkruiden en knaagdieren geen kans krijgen.
Hoeveel meer werk is mechanische onkruidbestrijding dan chemisch?
In de proeven van pcfruit, BDB en UGent vroeg chemisch beheer gemiddeld 1,31 uur per ha per jaar. Alleen litsenmaaien vroeg 3,31 uur en schoffelen plus maaien 4,20 uur. Op percelen met weinig problemen kan het aantal behandelingen waarschijnlijk beperkt blijven.
Krijg ik steun als ik zo'n machine koop?
Dat kan. Op de Vlaamse lijst voor niet-productieve investeringssteun staan machines voor mechanische onkruidbestrijding met een steunpercentage van 50%. Voor fruitteelt en boomkwekerij gaat het om de lintenmaaier, de schoffel en de frees-wiedcombinatie, telkens aangedreven door een tractor. Je moet actieve landbouwer zijn of een samenwerkingsverband van actieve landbouwers. Een combinatie met een machine die niet op de lijst staat, komt niet in aanmerking. Lees de actuele voorwaarden in de fiche of vraag ze na bij het Agentschap Landbouw en Zeevisserij.
Krijg ik ook subsidie per hectare?
De Vlaamse ecoregeling Mechanische onkruidbestrijding voorzag in de fiche van 2025 310 euro per ha, op minstens 0,5 ha. Op die percelen gebruik je geen herbiciden en in laagstamfruit werk je op elk deel van het perceel mechanisch, ook op de zwarte strook rond de bomen. Je vraagt ze jaarlijks aan via de verzamelaanvraag. Kijk het actuele bedrag en de voorwaarden na bij het Agentschap Landbouw en Zeevisserij.
Hoe vermijd ik schade aan de stam?
Elk toestel pakt dat anders aan. De vingerwieder heeft zachte vingers met afgeronde randen. De stamreiniger STP raakt de stam plat met zachte rubberen lappen en zwenkt meteen terug. Bij de litsenmaaier lees je het toerental af en stel je het exact in. De Krümler tast elektrohydraulisch rond de stam.
Bij de Orizzonti schoffels wijkt het werktuig uit via een hydraulische voeler, manueel of hydraulisch bediend. Fruittelers noemen dat ook denkende schijven. De Speed Green maait met de gladde kant van de koord.
Mijn rijen zijn smal. Past dat?
De smalle GT-Vario Front werkt met de litsenmaaier vanaf 100 cm rijbreedte, met de borstel vanaf 120 cm en met de vingerwieder en frees vanaf 130 cm. Achteraan begint de GT-V Heck compact bij 150 cm. Alle rijbreedtes staan bij de GT-werktuigendragers.
Bij Orizzonti zijn er compacte schoffels voor smalle rijen, zoals de Orion Compact en de ventrale Mito en Rapid. Je vindt ze bij de Orizzonti schoffels.
Kan ik maaien en de boomstrook in één doorgang doen?
Ja. De litsenmaaier en de stamreiniger STP monteer je op een M2 PLUS of LMG cirkelmaaier. De vingerwieder en frees passen op de LMG. Zo bewerk je de rijweg en de boomstrook tegelijk.
Hoeveel olie moet mijn tractor leveren?
De litsenmaaier en de borstel vragen 12 tot 18 l/min, de stamreiniger STP 18 tot 25 l/min. De Krümler vraagt 35 tot 40 l/min voor de koppen en 10 l/min voor de tastautomaat. Levert je tractor te weinig, dan kan de GT-Vario met een eigen oliesysteem.
Bij Orizzonti vraagt de Multy 25 tot 30 l/min en de Rapid 10 tot 30 l/min, volgens het werktuig. De Vega-reeks heeft een eigen hydraulisch systeem en vraagt geen olie van je tractor.
Waar kan ik deze machines bekijken of een demo krijgen?
Bij Dekens aan de Dekkenstraat 89 in Zepperen, Sint-Truiden, midden in Haspengouw. Bel ons team op +32 11 68 44 10, of vul het demoformulier op deze pagina in. Voor een prijs maken ze een offerte op maat, want die hangt af van het toestel en de drager die je kiest.
Dekens is de officiële invoerder van Orizzonti in België. Advies, onderdelen en service krijg je dus rechtstreeks bij ons.
Wat zijn denkende schijven?
Zo noemen fruittelers schoffels en schijven die met een voeler rond de stam uitwijken. Alle Orizzonti schoffels werken zo: de hydraulische voeler raakt de stam of paal, het werktuig zwenkt uit en komt daarna terug in de rij. Zo bewerk je de volledige strook, tot tegen de stam.
Twijfel je welke machine past bij je boomstrook, je bodem en je tractor? Ons team denkt graag met je mee.